زمان درمان بیماری از دیدگاه اسلام

بیشتر انسان‌ها در مقابله با بیماری صبور نیستند و از هر راهی استفاده می‌کنند تا آن را سرکوب و یا ریشه‌کن کنند؛ اما سؤال این است که آیا در هر زمان و با هر راهی می‌توان اقدام به درمان بیماری کرد؟
عکس نویسنده
نویسنده : رضا صفری
درمان حتماً دیده‌اید که بعضی از افراد مانند شکلات در کیف و یا وسایل خود، آنتی‌بیوتیک، استامینوفن، قرص سرماخوردگی و .... به همراه دارند و این را افتخار بزرگی برای خود می‌دانند؛ با کوچک‌ترین مریضی که در خود احساس می‌کند به دکتر مراجعه می‌کنند؛ بعضی دکترها هم برای اینکه آبرویشان پیش مریض نرود و متهم به بی‌سوادی نشوند، خروارها دارو به مریض می‌دهند؛ اگر بیماری زود درمان شد، مردم می‌گویند: دست دکتر سبک است! عجب دکتر خوبی است! غافل از اینکه حتی پزشکی امروز نیز بعد از مدت‌ها متوجه شده است که این رویه در میان مردم در نهایت به ضرر آن‌ها تمام می‌شود؛ علاوه بر اینکه هزینه‌های دارو و درمان نیز بر دولت و یا خانوار تحمیل می‌شود.

امام کاظم علیه‌السلام می‌فرمایند:
«لیس مِنْ دواءٍ إِلَّا و هو یهیج داءً و لیس شیءٌ فِی البدنِ أَنْفَع مِنْ إِمْسَاک الْیدِ إِلَّا عَمَّا یحتَاجُ إِلیه» کافی ج ۸، ص ۲۷۳، مسند الامام الکاظم (ع)، ج ۳، ص ۲۵۶.

هیچ دارویی نیست، مگر آن که دردی را تحریک می‌کند؛ برای بدن هیچ‌چیز سودمندتر از امساک و نخوردن نیست، مگر آنچه مورد نیاز بدن باشد.

هرچند یکی از علت‌های فرهنگ نادرست استفاده از دارو، متوجه پزشکی رایج است که خواسته یا ناخواسته با ترساندن نابجای مردم، موجب سرازیر شدن مردم به مطب‌ها شده و داروخانه‌ها، مراکز تصویربرداری و آزمایشگاه‌ها را پر رونق و طبابت را تبدیل به صنعت و تجارت! کرده است؛ گاهی اوقات استفاده نابجا از امکانات، خود، سم مهلکی است که از ورای راحت‌طلبی انسان، به روح و جسم او آسیب می‌رساند.

بسیاری از پزشکان امروزی معتقدند که بیماری باید در همان زمان شروع درمان شود تا به بدن آسیب نرساند؛ اما این دیدگاه به چند دلیل قابل خدشه است:

اولاً، برخی از بیماری‌ها در همان اوایل بیماری به طور دقیق قابل تشخیص نیستند و به مرور زمان باید به تمام جوانب آن پی برد و بعد از آن است که می‌توان دستور مناسب برای مبارزه با بیماری داد؛ در نتیجه گاهی اوقات استفاده از دارو در همان ابتدای بیماری فقط موجب ضرر زدن به بدن و چه بسا بیمارتر شدن فرد می‌شود؛ علاوه بر اینکه موجب تحمیل هزینه بر فرد می‌شود؛ بسیاری از اوقات نیز دیده‌ایم که پزشکان تشخیص نادرست می‌دهند و در پی آن، تجویز داروها توسط آن‌ها ثمربخش نیست و تشخیص آن‌ها نه تنها از روی ظن قریب به یقین نیست بلکه از روی احتمال است.
امروز شاهد آن هستیم که بر اثر استفاده مداوم و نادرست از داروها و همچنین عوامل دیگر، به نوعی بحرانی به نام مقاومت آنتی‌بیوتیکی به وجود آمده است و بیماری‌ها به همین سادگی درمان نمی‌شوند و باید داروهای با در صد بالا به بیمار داد

ثانیاً، بر اساس یافته‌های علمی دانشمندان و بر مبنای همین پزشکی رایج، در بدن ما سلول‌های سرطانی زیادی وجود دارد که با واکنش سیستم ایمنی بدن، خود به خود از بین می‌روند؛ بدن ما روزانه در معرض انواع میکروب‌ها و ویروس‌ها قرار دارد، اما سیستم ایمنی بدن بدون آنکه فرد متوجه شود، با آن‌ها به مبارزه می‌پردازد؛ بنابراین انسان به همین راحتی دچار بیماری نمی‌شود.
نتیجه‌ای که می‌توانیم بگیریم این است که با تقویت سیستم ایمنی، انسان می‌تواند از ابتلا به سرطان و بسیاری از بیماری‌های دیگر پیشگیری کند؛ بیماری در واقع رزمایشی برای آماده شدن بدن در برابر نیروهای مهاجم است تا خود را تقویت کند؛ استفاده نامناسب و تکراری از دارو، به مرور زمان باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن و مقاوم شدن میکروب‌ها و ویروس‌ها در برابر سیستم دفاعی بدن و در مراحل بالاتر منجر به ایجاد بیماری‌های صعب‌العلاج می‌شود.

امروز شاهد آن هستیم که بر اثر استفاده مداوم و نادرست از داروها و همچنین عوامل دیگر، به نوعی بحرانی به نام مقاومت آنتی‌بیوتیکی به وجود آمده است و بیماری‌ها به همین سادگی درمان نمی‌شوند و باید داروهای با در صد بالا به بیمار داد؛ ممکن است تحمل یک بیماری تا اندازه‌ای سخت باشد، اما درد حاصل از بیماری به مراتب کمتر از درد بیماری‌های بزرگ‌تر است که ذهن و روح و تمام زندگی انسان را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد؛ شاید انسان از زوددرمانی خود خیلی خوشحال شود اما این خوشحالی در مقیاس بزرگ‌تر نگرانی‌های بیشتری را به همراه خواهد داشت.

اسلام در ۱۴۰۰ سال قبل، این نوع نگاه به بیماری را رد کرده است و درمان بیماری از منظر طب مترقی اسلام دارای مراحل گوناگون است؛ طب اسلامی در نگاه اول، به پیشگیری توجه بیشتری دارد، به همین دلیل از همان ابتدا به دنبال دفع بیماری – به جای رفع آن در آینده – است:

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم می‌فرمایند:
«المعدةُ بیتُ کل داءٍ و الحِمیَة رأسُ کل دواءٍ» دانشنامه احادیث پزشکی، ج ۲، ص ۲۴4

معده، خانه‌ی همه دردها و پرهیز، ریشه‌ی همه درمان‌هاست.

در واقع انسان با تغذیه و سبک زندگی درست، می‌تواند با یک تیر دو نشان بزند؛ هم از زندگی خدادادی و نعمت‌های الهی لذت ببرد و هم به درمان بیماری‌های آینده همت بگمارد.

در روایات بسیاری، خواص غذاها و گیاهان گفته شده و علاوه بر آن بعضی از اعمال مستحب و عبادی در روایات به عنوان اعمالی ذکر شده‌اند که انسان را از مبتلا شدن به بسیاری از بیماری‌ها در امان می‌دارد؛ اسلام، روح و جسم را در کنار هم می‌بیند؛ به همین دلیل برای درمان بسیاری از بیماری‌ها دعا و ذکرهای قرآنی و روایی در کتب حدیثی مشاهده می‌کنیم؛ علاوه بر اینکه همین اذکار در درمان جسم او نیز مؤثر هستند؛ چیزی که امروز جهان غرب تا حدودی به ابعاد آن پی برده و شمه‌هایی از آن را در درمان بیماران استفاده می‌کند.

اما بعد از بیمار شدن نیز، از همان ابتدا به مرحله آخر نمی‌رود؛ رسول اکرم صلی الله علیه و آله می‌فرمایند:
«تجنب الدّواء ما احتمل بَدنُکَ الدّاء، فإذا لم یحتمل الدّاء فالدّواء» مکارم الأخلاق، صفحه ۳۶۲2

تا جایی که بدنت قدرت تحمل درد را دارد، از دواء دوری کن، پس هنگامی که نتوانستی درد را تحمل کنی، آنگاه از دواء استفاده کن.

امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام می‌فرمایند:
«إمش بِدائکَ ما مَشی بِک» نهج البلاغه، حکمت ۲۷7

تا زمانی که درد با تو راه می‌آید تو هم با آن مدارا کن.

شیخ صدوق از امام صادق علیه‌السلام نقل می‌کند:
«من ظهرت صحته علی سقمه فیعالج نفسه بشیء فمات فأنا الی الله بریء» خصال، ص ۴۳3

کسی که سلامتی او بر بیماری‌اش غلبه دارد، و در عین حال با چیزی خود را معالجه نماید و بمیرد، من از او به خدا بیزاری می‌جویم.

همچنین در جای دیگری حضرت می‌فرمایند:
«من ظهرت صحته علی سقمه فشرب الدواء، فقد أعان علی نفسه» طب الأئمة، ص ۶۱1

هر کس که سلامتی او بر بیماری‌اش غلبه دارد و در این هنگام از دواء استفاده کند، به تحقیق که بر ضرر خویش عمل کرده است.

علامه مجلسی در کتاب بحار الأنوار این حدیث را از معصومین علیهم‌السلام نقل کرده است:
«اجتنب الدّواء ما لزمتک الصحة، فإذا أحسست بحرکة الدّاء فأحرقهُ بما یردعه قبل استعجاله» بحارالانوار، ج ۶۲، ص ۲۶۹9

در هنگام بیماری تا زمانی که سلامتی همراه توست از استعمال دواء بپرهیز؛ هنگامی که احساس کردی مریضی در حال رشد است، قبل از آن که شتاب پیدا کند، به وسیله چیزی که بیماری را بازمی‌دارد، آن را از بین ببر. 

بنابراین اسلام نمی‌گوید که به طور مطلق بیماری را تحمل کنیم؛ بلکه آستانه و مقیاسی را برای آن تصور کرده که بسیار هدفمند و جامع‌نگر بوده و این خود معجزه دیگری از اسلام عزیز است؛ باید توجه هم داشته باشیم که بسته به نوع بیماری و تأثیرگذاری آن بر فرد، زمان مراجعه به پزشک و شروع درمان می‌تواند متفاوت باشد؛ بنابراین نوع درمان و زمان شروع درمان در یک بیمار سرطانی با بیماری که مبتلا به سرماخوردگی یا سرفه شده است، تفاوت دارد.

دسته بندی: 
سبک زندگی

دیدگاه‌ها

افزودن دیدگاه جدید

CAPTCHA ی تصویری
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.

اخبار صفحه اصلی

  • زن به عنوان نیمى از پیکره اجتماع و نقش تعیین‏ کننده ‏اش در بقا و گسترش نسل انسانى و پرورش و تربیت فرزندان و مانند آن، همیشه مورد توجه اندیشمندان بوده است. نمى‏توان در تاریخ از انسان سخن گفت، ولى...
  • گاهاً برخی از والدین وظایف خود را فراموش کرده و تربیت فرزندان در فضاهای مجازی انجام می‌شود اینترنت وسیله‌ای که مانند بسیاری از ابزارها جنبه‌های مثبت و منفی دارد و خوب یا بد بودن این تکنولوژی...
  • در دوران هشت سال دفاع‌مقدس عملیات‌های متعددی برای القای برتری نظامی یا توقف ماشین جنگی عراق از سوی رزمندگان ایرانی علیه نیروهای بعثی طراحی و اجرا شد که تعدادی از این عملیات‌ها برای تبرک و...
  •   دلایل زیادی برای انگیزه نداشتن نوجوانان وجود دارد، البته نوجوانان برای انجام کارهایی که والدین شان از آنان می خواهند ، انگیزه ندارند اما برای کارهایی که خودشان دوست دارند (مثل گفت وگوی...